Uit de praktijk Internationale kinderontvoering

» Dianne Kroezen

Vele mensen realiseren zich niet wanneer er al sprake kan zijn van een (internationale) kinderontvoering. Ook realiseren vele mensen zich niet dat de meeste ontvoeringen door moeders worden uitgevoerd. De sensationele zaken, die we in de kranten en bij programma’s als Vermist op tv tegenkomen, waarbij de Islamitische vader zijn kind heeft meegenomen naar zijn familie in Egypte, Syrië of Tunesië, behoren tot de minderheid.

In mijn praktijk kom ik regelmatig in aanraking met een uitgevoerde ontvoering, terwijl de ontvoerder geen idee heeft over de gevolgen van zijn of haar handelen. Onlangs heb ik twee echtscheidingen gehad, waarbij de moeder wegens heimwee met het kind naar haar familie is gegaan. Een moeder ging voor vakantie en kwam niet meer terug en de ander ging ’s ochtends naar haar werk, althans dat dacht haar man, en bleek ’s avonds met het kind geland te zijn in haar land van herkomst. De laatste moeder wist wat ze deed, maar realiseerde zich niet de vergaande gevolgen hiervan.

Voor de duidelijkheid zal ik omschrijven, wanneer er sprake is van een kinderontvoering. In geval een ouder of een ander een minderjarig kind zonder de toestemming van de andere ouder, dan wel de gezaghebbende partner meeneemt naar een ander land om niet terug te keren naar het land waar men voorheen met het kind woonde, is er sprake van een internationale kinderontvoering, of beter gezegd een ongeoorloofde onttrekking uit het ouderlijke gezag. Ook in geval de andere ouder geen ouderlijk gezag, maar wel omgang met het kind heeft, kan er sprake zijn van een ongeoorloofde onttrekking.

De gevolgen van een dergelijke situatie zijn erg vergaand te noemen. Het is nl een misdrijf waarop volgens artikel 279 van het Wetboek van Strafrecht zelfs een gevangenisstraf staat. Bovendien kan het zijn, dat de ouder gedwongen wordt terug te keren met het kind, zonder dat deze ouder over een huis, werk of inkomen beschikt om voor het kind te zorgen. Een gedwongen terugkeer geldt in ieder geval voor een kind dat naar een land is meegenomen, dat is aangesloten bij het Haagse Kinderontvoerings Verdrag. Daarop geldt als uitzondering dat er sprake zou zijn van een weigeringsgrond, zoals bijvoorbeeld, dat het kind inmiddels geworteld is in het nieuwe land van vestiging, nadat de achtergebleven ouder langer dan een jaar gewacht heeft met het doen van het rechtshulpverzoek via de Centrale Autoriteit.

Via de Centrale Autoriteit van het Ministerie van Justitie in Den Haag wordt er aan het nieuwe land van vestiging een zogenaamd rechtshulpverzoek gedaan, dat erop neerkomt dat de autoriteiten in dat land ervoor moeten zorgen, dat het kind wordt teruggeleid naar het land van herkomst, Nederland. Ook verzoeken vanuit het buitenland nemen zij in behandeling om ervoor te zorgen dat het kind terugkeert naar dat land.

De Centrale Autoriteit neemt jaarlijks zo’n 120 zaken in behandeling. Dat is mijns inziens slechts een (klein) deel van de feitelijk uitgevoerde ontvoeringen. Vele ontvoeringen worden nl nooit als een ontvoering afgedaan, aangezien partijen – al dan niet met behulp van een terzake deskundige advocaat – een regeling met elkaar weten te treffen.

In een van de twee bovenaangehaalde zaken is de kwestie opgelost doordat partijen een internationaal ouderschapsplan met elkaar hebben afgesproken. Een ouderschapsplan is een overeenkomst, waarin alle afspraken met betrekking tot de zorg- en contactregeling, de informatie- en consultatieregeling en de kinderalimentatieregeling voor een minderjarig kind van partijen of over wie partijen met het ouderlijke gezag belast zijn, zijn vastgelegd.

In een van de genoemde echtscheidingen is het gelukt, na het voeren van een kort gedingprocedure hier in Nederland, om de moeder met het kind te laten terugkeren. Een goed ouderschapsplan is er helaas nog niet. Hopelijk zal ook voor dit kind en deze vader snel een goede regeling getroffen kunnen worden, zodat ook zij weer hun band met elkaar kunnen opbouwen. Want dat is misschien nog wel het meest vergaande gevolg van een kinderontvoering, nl het gevolg dat het kind een van zijn ouders volledig verliest. Dat lijkt mij nog wel het grootste verlies.